است نه ضرورت و الزام . اين بيان مانند آيه شريفه است كه مىفرمايد : . . . وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ « 1 » . ثانيا : خود پيامبر به اشكال مختلف از فراموش كردن قرآن بر حذر مىدارد و بر فراموشكاران آيات حمله مىكند . مثلا به موارد زير توجه كنيد : 1 - از عبد اللّه بن مسعود منقول است كه پيامبر اكرم - ص - فرمود : « چقدر بد است براى شخصى از شما - يا از آنها - كه بگويد : فلان آيه را فراموش كردم . قرآن را بخاطر سپاريد و مرتب در ذكر خود حاضر كنيد . . . » « 2 » . ( 2 ) از سعيد بن عباده منقول است كه : پيامبر - ص - فرمود : هركس قرآن را بخواند و بعد آن را فراموش كند روز قيامت خداوند را در حالى ملاقات خواهد كرد كه اين فرد مبتلا به جذام است « 3 » مگر اين كه گفته شود مقصود روايت فراموشى تمام قرآن است نه بخشى از آن كه در آن صورت ديگر مطلوب ما را اثبات نخواهد كرد . ( 3 ) ترمذى از حضرت رسول اللّه - ص - نقل مىكند كه فرمود : اجر و مزد امت مرا تماما به من نشان دادند حتى اجر خارج ساختن خاشاكى از مسجد . و تمام گناهان امت مرا به من نشان دادند . و من نديدم گناهى بزرگتر از آن كه شخصى سوره‌اى يا آيه را فرا بگيرد و سپس آن را فراموش كند . « 4 » به مضمون فوق ، روايات ديگرى نيز نقل شده است « 5 » .

--> ( 1 ) سوره هود ، آيهء 108 . در اين باره رك : تفسير القرآن الكريم ( جزء عم ) شيخ محمد عبده ، ص 68 كشاف ، ج 4 ، ص 739 . و تفسير الميزان ، ج 20 ، ص 226 . ( 2 ) رك : صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 150 ( در سه جا ) . سنن دارمى ، ج 2 ، ص 308 ، 309 و 439 . مسند احمد ، ج 1 ، ص 417 ، 382 ، 438 ، 423 ، 429 ، 449 و 463 . كنز العمال ، ج 1 ، ص 545 و 543 به نقل از : بخارى ، احمد مسلم ، ترمذى ، نسائى ، ابن حبان ، مستدرك حاكم ، طبرانى ، و محمد بن نصر و الترغيب و الترهيب . ج 2 ، ص 362 . ( 3 ) سنن دارمى ، ج 2 ، ص 437 . كنز العمال ، ج 1 ، ص 544 ، 543 و 464 به نقل از : محمد بن نصر ، مسلم ، دارمى ، طبرانى ، بيهقى در : شعب الايمان . ابى داود ، احمد ، ابن حبان و الترغيب و الترهيب ، ج 2 ، ص 359 . ( 4 ) الجامع الصحيح ترمذى ، ج 5 ، ص 178 و 179 ، كنز العمال ، ج 1 ، ص 543 به نقل از : ترمذى و ابو داود ، الترغيب و الترهيب ، ج 2 ، ص 359 به نقل از : ابو داود ، ترمذى ، ابن ماجه و ابن خزيمه در : صحيح خود . ( 5 ) كنز العمال ، ج 1 ، ص 544 و 545 به نقل از : محمد بن نصر ، طبرانى ، تاريخ خطيب و ابن ابى شيبه .